Thüringen Duitsland

Welkom op Thüringengids.nl
Het online magazine over het prachtige Thüringen in Duitsland. Deze streek bij onze oosterburen nodigt uit om verkent te worden. Ontdek Thüringen en kom hier eerst inspiratie opdoen.

Thüringen informatie


Hotel zoeker

Bezienswaardige steden en dorpen

Thüringen doetips

 

Thüringen - de geschiedenis

De geschiedenis van Thüringen is een veelbewogen geschiedenis. Tegenwoordig is de “Vrijstaat Thüringen” een ‘gewoon’ bondsland van het herenigde Duitsland, maar dat is het pas sinds begin jaren negentig van de vorige eeuw. Tot 1918 was het grondgebied van Thüringen versnipperd over een groot aantal vorstendommetjes, die vaak niet meer dan één stad en de ommelanden bestreken. Maar ook aan die versnippering ging een veelbewogen geschiedenis vooraf.

Thüringen bestaat niet alleen voor een groot deel uit vruchtbare gronden, maar heeft ook een ondergrond die rijk is (of: was) aan bodemschatten. Daarom is al in prehistorische tijden het grondgebied bewoond geweest, in ieder geval vanaf de late steentijd en ook in de brons- en ijzertijd. Waren het eerst Keltische stammen, met de grote Volksverhuizing werden die vervangen door Germaanse. In de late vierde eeuw is voor het eerst sprake van “Toringi” (Thüringers) in Romeinse bronnen. Later vestigden deze Thüringers een koninkrijk met als kern het vruchtbare Thüringse bekken langs de Unstrut. Dit koninkrijk bestond tot 531, het jaar waarin de Franken het koninkrijk samen met de Saksen versloeg en het gebied westelijk van de Saale in het Frankische Rijk inlijfde. Onder het Merovingische bewind werd in 620 het hertogdom Thüringen gesticht dat tot de late achtste eeuw bestond. In die periode kerstende Bonifatius het gebied en stichtte er het bisdom Erfurt.

Het Saksische geslacht van de Liudolfinger maakten het gebied aan de benedenloop van de Unstrut tussen Naumburg en Sangerhausen tot een centrum van het Heilige Roomse Rijk in de tiende eeuw. Daardoor kon er niet een eigen Thürings stamhertogdom ontstaan. De grootste macht in het Thüringse gebied had het graafschap Weimar. Pas de Hessische Ludovingers konden weer aanzienlijke delen van Thüringen onder controle brengen. Zo liet Lodewijk de Springer in 1067 de Wartburg bouwen en zijn nakomelingen werden in 1131 door keizer Lotharius III tot landgraven van Thüringen bevorderd. Onder hun regime bloeide de regio op tot een centrum van de Duitse cultuur van de hoge middeleeuwen, met de zogenoemde ‘Dichtersoorlog op de Wartburg’ en de werken van de heilige Elisabeth van Thüringen.

In 1247 stierf het landgravengeslacht uit en begon de Thürings-Hessische Erfopvolgingsoorlog. Deze oorlog eindigde in 1264 het Huis Wettin grote delen van het land verwierven en dit was het begin van bijna 700 jaar heerschappij van verschillende leden van dat grote geslacht over verschillende delen van het land. Het eindigde pas definitief in 1918 met de afschaffing van de monarchie.

Met de reformatie aan het begin van de zestiende eeuw kwam Thüringen in het centrum van de Duitse politiek te liggen. Maarten Luther studeerde aan de universiteit van Erfurt. De Saksische keurvorst Frederik III verstopte hem ten slotte op de Wartburg waar hij aan de Duitse Bijbelvertaling werkte. In 1525 begon de Boerenoorlog als gevolg van de reformatie in de Thüringse steden Mühlhausen en Frankenhausen. Ook de Schmalkaldische Oorlog tussen de katholieke keizer en de protestantse vorsten begon ook in Thüringen. Deze eindigde in Wittenberg in 1547 met de capitulatie van de protestanten. De versplintering van de Thüringse eenheid begon in 1572 met de Erfurtse Deling; het bezit werd opgedeeld in talrijke hertogdommen.

Ook het humanisme begon in Thüringen en ook aan de universiteit van Erfurt. De bloei hiervan werd gedragen door het humanistische voorbeeld van de hertogen van Saksen-Gotha. Hertog Ernst de Vrome voerde als eerste vorst ter wereld een algemene leerplicht in.

Vanaf 1780 verschenen dichters als Johann Wolfgang von Goethe en Friedrich Schiller aan het hertogelijk hof, zodat er een ware Duitse literatuurbeweging ontstond. Aan de universiteit van Jena werd in dezelfde tijd het centrum van de Duitse filosofie.

In de Napoleontische tijd werd de beslissende slag tussen Pruisen en de Fransen op Thüringse bodem uitgevochten in 1806, die in een nederlaag voor de Pruisen eindigde. Na de ontluistering van het Weens congres in 1815 vormde zich in Jena de Urburschenschaft die in 1817 het Wartburgfeest opzette dat de eerste aanzet was tot een Duitse nationale en liberale beweging.

De culturele bloei zette zich ook in de decennia die volgden voort, met bijvoorbeeld de pedagoog Friedrich Fröbel die de eerste kleuterschool stichtte in 1840 in Bad Blankenburg. Verder ontwikkelde het Duitse verzekeringswezen zich vanuit Thüringen. En in de tweede helft van de negentiende eeuw beleefde Weimar zijn “Zilveren Bloeitijd” met muzikanten als Franz Liszt en de Weimarse schilderschool. Ook economische werd Thüringen in de vaart der volkeren opgestoten tijdens de industriële revolutie. Een gevolg van de industrialisering was dat Thüringen de wieg van de sociaaldemocratie werd.

Na de Eerste Wereldoorlog vond in 1918 de Novemberrevolutie plaats, waarbij het Duitse keizerrijk werd opgeheven ten gunste van de Republiek van Weimar. Acht Thüringse vorsten abdiceerden en werd het Land Thüringen gesticht. In de jonge staat waren zowel extreem rechtse als linkse krachten werkzaam. En ook op cultureel gebied was de tweespalt zichtbaar in bij voorbeeld de jonge modernisten van Bauhaus tegenover de traditionalisten. Het spreekverbod dat Hitler in het begin nog had in veel Duitse landen, gold niet voor Thüringen. Al in 1930 was Thüringen het eerste Duitse land met een NSDAP-regering. Nadat Hitler in 1933 de macht gegrepen had, werd Thüringen zo goed als opgeheven. Thüringen werd in de Nazitijd zetel van een aantal beruchte concentratiekampen, waarvan Buchenwald het bekendst is. Niettemin had Thüringen in de Tweede Wereldoorlog naar verhouding minder te lijden van oorlogsschade. Begin april werd bijna het hele land veroverd en bezet door de Amerikanen, die het bestuur in juli van dat jaar overdroegen aan de Russen. Het Land Thüringen werd opnieuw gevormd, maar nadat het in 1949 in de DDR was opgenomen, werd het door de communistische regering weer afgeschaft.

In 1961 begon de volledige afsluiting tussen de grenzen van de DDR en de toenmalige Bondsrepubliek. Deze trof Thüringen extreem zwaar, doordat enkele dorpen in het directe grensgebied ontruimd en afgebroken werden.

In de herfst van 1989 begonnen ook in Thüringen massademonstraties tegen het DDR-regime die zich verspreidde naar alle uithoeken van het land. In de nacht van 9 op 10 november werden uiteindelijk de grens-overgangen tussen Thüringen en Beieren, Hessen en Nedersaksen geopend.

Op 3 oktober bij de Duitse hereniging werd de Vrijstaat Thüringen opnieuw opgericht.


>> Dorpen en steden in Thüringen